Nhượng quyền thương hiệu là gì? Cẩm nang A-Z & Pháp lý 2026

Nhượng quyền thương hiệu là gì?

Theo nghĩa đơn giản nhất, nhượng quyền thương hiệu (hay còn gọi là Franchise) là một hình thức kinh doanh theo hợp đồng, trong đó một doanh nghiệp sở hữu thương hiệu – gọi là bên nhượng quyền (Franchisor) – cho phép một người hoặc doanh nghiệp khác – gọi là bên nhận quyền (Franchisee) – kinh doanh dưới tên thương hiệu của mình.

Đổi lại, bên nhận quyền sẽ phải trả một khoản phí nhượng quyền ban đầu và các phí bản quyền định kỳ (thường tính theo phần trăm doanh thu mỗi tháng). Bên nhận quyền được sử dụng toàn bộ hệ thống kinh doanh của thương hiệu đó – từ công thức sản phẩm, quy trình vận hành, đến chiến lược marketing – và được hỗ trợ trong suốt quá trình kinh doanh.

Một ví dụ dễ hiểu: khi bạn mở cửa hàng KFC hoặc Highlands Coffee, bạn không tự tạo ra công thức gà rán hay cà phê, mà bạn "mua" quyền sử dụng toàn bộ mô hình kinh doanh đã có sẵn. Đó chính là nhượng quyền thương hiệu!

Mẹo nhớ: Franchisor = người "cho" quyền (chủ thương hiệu). Franchisee = người "nhận" quyền (người kinh doanh theo thương hiệu đó).

Các loại hình nhượng quyền thương hiệu

Không phải mọi hợp đồng nhượng quyền đều giống nhau. Có nhiều loại hình khác nhau tùy theo mức độ hỗ trợ và tham gia của bên nhượng quyền. Hãy cùng khám phá nhé!

Nhượng quyền mô hình kinh doanh toàn diện (Full Business Format Franchise)

Đây là loại hình phổ biến nhất và hoàn chỉnh nhất. Bên nhượng quyền chuyển giao cho bạn toàn bộ "công thức kinh doanh" – bao gồm hệ thống vận hành, bí quyết công nghệ, thương hiệu, sản phẩm dịch vụ, và cả hỗ trợ đào tạo khai trương. Bạn chỉ cần đầu tư vốn và mặt bằng là có thể "ra mắt" ngay!

Nhượng quyền có tham gia quản lý (Management Franchise)

Ở loại này, bên nhượng quyền không chỉ cho "công thức" mà còn cử người quản lý đến giúp bạn điều hành cửa hàng. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những bạn chưa có nhiều kinh nghiệm trong kinh doanh và muốn được hỗ trợ tối đa.

Nhượng quyền một phần (Partial Franchise)

Thay vì chuyển giao toàn bộ, bên nhượng quyền chỉ cho phép bạn sử dụng một số yếu tố – ví dụ như thương hiệu và công thức sản xuất. Bạn sẽ có thêm tự do trong các quyết định kinh doanh hàng ngày.

Nhượng quyền phân phối (Distribution Franchise)

Loại hình này tập trung vào việc phân phối hàng hóa. Bên nhận quyền được phép sản xuất hoặc bán hàng của thương hiệu nhưng có thêm sự linh hoạt trong cách vận hành.

So sánh các loại hình nhượng quyền

Ưu điểm của nhượng quyền thương hiệu

Nhượng quyền thương hiệu không hẳn là con đường "hoàn hảo", nhưng nó có rất nhiều lợi ích hấp dẫn. Hãy cùng xem nhé!

Giảm rủi ro khởi nghiệp

Thay vì xây dựng mọi thứ từ đầu, bạn đã có một mô hình kinh doanh "đã được thử thách" và hoạt động. Điều này giảm đáng kể nguy cơ thất bại so với việc tự lập doanh nghiệp mới.

Có khách hàng sẵn có

Khi bạn kinh doanh dưới một thương hiệu nổi tiếng, khách hàng đã biết và tin tưởng thương hiệu đó. Bạn không cần "xây dựng danh tiếng từ không" – đó là một lợi thế khóng khổng!

Được hỗ trợ toàn diện

Từ đào tạo nhân viên, tìm mặt bằng, đến các chiến dịch marketing – bên nhượng quyền sẽ hỗ trợ bạn trong hầu như mọi khâu. Bạn không cô đơn trong hành trình kinh doanh của mình.

Dễ vay vốn

Các ngân hàng thường tin tưởng doanh nghiệp có thương hiệu hơn là các doanh nghiệp mới chưa có tên tuổi. Điều đó giúp bạn dễ dàng hơn trong việc vay vốn đầu tư.

Tăng trưởng nhanh hơn

Bạn không mất thời gian nghiên cứu phát triển sản phẩm hay xây dựng hệ thống từ đầu. Mọi thứ đã có sẵn – bạn chỉ cần áp dụng và tập trung vào việc điều hành tốt!

Nhược điểm của nhượng quyền thương hiệu

Tất nhiên, chuyện gì cũng có hai mặt. Hãy cùng nhìn thẳng vào những nhược điểm để bạn có quyết định thông suốt nhất:

Chi phí ban đầu khá cao

Phí nhượng quyền ban đầu thường không nhỏ. Ví dụ, KFC yêu cầu phí nhượng quyền khoảng 20.000 USD (khoảng 500–600 triệu đồng). Bạn cần chuẩn bị tài chính kỹ trước khi quyết định.

Phí định kỳ liên tục

Ngoài phí ban đầu, bạn còn phải chi trả phí bản quyền hàng tháng – thường chiếm 4–8% doanh thu. Đây là khoản chi phí "không tránh được" trong suốt thời gian hợp đồng.

Giảm tự chủ trong kinh doanh

Bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình, tiêu chuẩn, và quy định của bên nhượng quyền. Muốn thay đổi menu, thiết kế cửa hàng, hay giá bán? Bạn cần hỏi ý kiến trước!

Không được nhượng quyền lại tự ý

Nếu bạn muốn bán lại quyền kinh doanh cho người khác, bạn cần được sự chấp thuận của bên nhượng quyền. Đây là điều nhiều người hay bỏ qua khi đọc hợp đồng.

Quyền và nghĩa vụ của hai bên khi nhượng quyền thương hiệu

Một hợp đồng nhượng quyền không chỉ là "bạn trả tiền, tôi cho quyền". Cả hai bên đều có nghĩa vụ cụ thể mà pháp luật quy định rõ ràng.

Bên nhượng quyền có nghĩa vụ

• Cung cấp bí quyết kinh doanh, công thức sản phẩm, và phương pháp vận hành.

• Hỗ trợ marketing, quảng bá thương hiệu cho toàn hệ thống.

• Đào tạo nhân viên và hỗ trợ khai trương cửa hàng.

• Giám sát và kiểm tra chất lượng kinh doanh.

Bên nhận quyền có nghĩa vụ

• Thanh toán phí nhượng quyền đúng hạn theo hợp đồng.

• Đầu tư đủ cơ sở vật chất, tài chính và nhân lực.

• Tuân thủ toàn bộ quy trình và tiêu chuẩn của thương hiệu.

• Không nhượng quyền lại mà không có sự chấp thuận.

Quy định pháp luật về nhượng quyền thương hiệu tại Việt Nam

Bạn có thể yên tâm rằng nhượng quyền thương hiệu ở Việt Nam được bảo hộ và quy định bởi pháp luật. Dưới đây là các điểm mấu chốt bạn cần biết:

Các cơ sở pháp lý chính

• Luật Thương Mại 2005 (Điều 284–291) – Công nhận chính thức hình thức nhượng quyền.

• Nghị định 35/2006/NĐ-CP – Quy định chi tiết hoạt động nhượng quyền.

• Thông tư 04/2016/TT-BCT – Hướng dẫn đăng ký nhượng quyền.

Điều kiện đối với bên nhượng quyền

• Hệ thống kinh doanh phải hoạt động ít nhất 1 năm trước khi cấp nhượng quyền lần đầu.

• Phải đăng ký hoạt động nhượng quyền với Bộ Công Thương.

Điều kiện đối với bên nhận quyền

• Phải là doanh nghiệp được thành lập hợp pháp và đăng ký kinh doanh.

• Có đủ cơ sở vật chất và nguồn tài chính để tiếp nhận quyền.

• Chấp nhận sự giám sát của bên nhượng quyền trong quá trình kinh doanh.

Quy trình đăng ký nhượng quyền

Bạn đã quyết định muốn trở thành một Franchisee? Dưới đây là các bước cơ bản mà bên nhượng quyền cần thực hiện để đăng ký hợp lệ:

1. Chuẩn bị hồ sơ – Tập hợp các giấy tờ đăng ký hoạt động nhượng quyền theo yêu cầu.

2. Nộp hồ sơ – Gửi hồ sơ tới Bộ Công Thương – cơ quan có thẩm quyền xét duyệt.

3. Chờ xử lý – Cơ quan xử lý hồ sơ trong vòng 5–7 ngày làm việc.

4. Nhận kết quả – Bộ Công Thương đăng ký vào Sổ nhượng quyền và thông báo kết quả.

Ngoài ra, hợp đồng nhượng quyền bắt buộc phải ghi rõ: nội dung nhượng quyền, quyền và nghĩa vụ của hai bên, phí nhượng quyền, thời hạn hợp đồng, và điều kiện chấm dứt.

Các thương hiệu nhượng quyền phổ biến tại Việt Nam

Bạn đang nghĩ đến chuyện mở nhượng quyền? Hãy tìm hiểu thêm về các thương hiệu hàng đầu đang hoạt động tại Việt Nam:

Ngoài lĩnh vực thực phẩm, nhiều ngành khác cũng phát triển nhượng quyền rất mạnh tại Việt Nam – bao gồm: cà phê, thời trang, dịch vụ chăm sóc sức khỏe, và giao nhận hàng hóa.

Xu hướng phát triển của nhượng quyền thương hiệu

Theo Hiệp hội Nhượng quyền Quốc tế (IFA), hiện có khoảng 120 ngành lĩnh vực đang hoạt động trong hệ thống cấp phép nhượng quyền trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, mô hình này đang tăng trưởng rất nhanh – và được các ngân hàng coi là một phương pháp đầu tư an toàn, tiến triển.

Sự phát triển của thương mại điện tử, xu hướng tiêu dùng thay đổi, và sự quan tâm của người dân tới thương hiệu quốc tế đang thúc đẩy thị trường nhượng quyền tại Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ trong vài năm tới.

Lưu ý quan trọng khi kinh doanh nhượng quyền

Trước khi ký hợp đồng, hãy chắc chắn bạn đã nghĩ kỹ về các điểm sau đây:

• Đọc kỹ hợp đồng – Hiểu từng điều khoản, điều kiện, và cam kết pháp lý trước khi ký.
• Kiểm tra pháp lý – Đảm bảo thương hiệu đã được bảo hộ và hợp đồng rõ ràng, minh bạch.
• Đánh giá mô hình kinh doanh – Xác minh mô hình có thực sự sinh lợi nhuận không.
• Chuẩn bị kế hoạch kinh doanh – Xác định mục tiêu rõ ràng và phân tích thị trường khu vực.
• Nắm rõ thương hiệu – Hiểu lịch sử, giá trị cốt lõi, và hình ảnh của thương hiệu bạn sẽ kinh doanh.

Nhượng quyền thương hiệu là một mô hình kinh doanh hiệu quả, giúp giảm rủi ro khởi nghiệp và mở ra cơ hội kinh doanh thực sự hấp dẫn. Tuy nhiên, nó cũng đòi hỏi bạn tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, chi trả phí liên tục, và chấp nhận mất một phần tự chủ kinh doanh. Hãy nghiên cứu kỹ, chuẩn bị kỹ – và bạn sẽ thấy nhượng quyền là bước đầu tiên rất tốt để bước vào thế giới kinh doanh!